Beint í efni

Í sjónmáli

Það sem við erum að velta fyrir okkur.

Gluggi inn í ritstjórnarlega forvitni Sjónmáls. Þetta eru hugmyndir að umfjöllunarefnum — ekki útgefnir þættir. Sumar verða að þáttum, aðrar breytast á leiðinni.

01Loftslag og hafHugmynd í þróun

Er að hægja á hringrás Atlantshafsins?

AMOC og hvað breytingar gætu þýtt fyrir Ísland

Hringrás Atlantshafsins, oft kölluð AMOC, flytur varma norður eftir og á þátt í því að Ísland er hlýrra en hnattstaðan segir til um. Vísindamenn eru ekki á einu máli um hversu hratt hún gæti veikst eða hversu líklegt það er. Við viljum útskýra hringrásina, sýna nýjustu gögn og ræða við sérfræðinga um mögulegar afleiðingar og óvissuna.

Það sem við viljum vita

  • Hvað sýna mælingar í dag — og hvað sýna þær ekki?
  • Hvaða sviðsmyndir eru til umræðu og hversu mikil óvissa fylgir þeim?
  • Hvað gæti breyst á Íslandi, í veðri, sjó og samfélagi?

02Innviðir og fjármálHugmynd í þróun

Hvað er innviðaskuld Íslands?

Viðhaldsþörf, uppbygging og hver borgar

Vegir, veitur, hafnir og byggingar eldast. Viðhald sem er frestað hverfur ekki — það safnast upp. Við viljum byggja á nýjustu skýrslu Félags ráðgjafarverkfræðinga um ástand innviða, fara á vettvang og sýna hvað viðhaldsþörf og uppbygging þýða í raun.

Það sem við viljum vita

  • Hvað er innviðaskuld og hvernig er hún metin?
  • Hvar er þörfin mest — og hver ákveður forgangsröðina?
  • Hvað kostar að bíða?

03Atvinnulíf og umhverfiHugmynd í þróun

Hvað þýðir uppbygging landeldis fyrir Ísland?

Umfang, raforka, fóður, umhverfi og ólíkir hagsmunir

Fiskeldi á landi er að byggjast upp á Íslandi. Við viljum skoða umfangið, hvað starfsemin þarf af raforku, fóðri og aðföngum, hver umhverfisáhrifin eru og hvernig ólíkir hagsmunir líta á málið.

Það sem við viljum vita

  • Hversu umfangsmikil er uppbyggingin sem er áformuð?
  • Hvað þarf til — af raforku, vatni, fóðri og öðrum aðföngum?
  • Hver eru umhverfisáhrifin og hvaða hagsmunir togast á?

04OrkaHugmynd í þróun

Hversu mikla orku þarf Ísland?

Raforkuframleiðsla, eftirspurn og framtíð flutningskerfisins

Það er deilt um hvort Ísland framleiði næga raforku fyrir það sem framundan er. Við viljum sýna hvaðan orkan kemur, hvert hún fer og hvaða val liggur að baki ólíkum spám um framtíðina.

Það sem við viljum vita

  • Hvert fer rafmagnið í dag?
  • Hvað segja ólíkar spár um eftirspurn — og á hverju byggja þær?
  • Hvar eru flöskuhálsarnir í flutningskerfinu?

05HúsnæðiHugmynd í þróun

Af hverju er svona dýrt að byggja?

Húsnæðismarkaðurinn og kerfin á bak við íbúðaverð

Lóð, efni, vinna, fjármögnun, gjöld og tími. Íbúðaverð er summa margra kerfa sem fæstir sjá í heild. Við viljum taka reikninginn í sundur og sýna hvern lið fyrir sig.

Það sem við viljum vita

  • Úr hverju er íbúðaverð samsett?
  • Hvað ræður því hversu mikið er byggt — og hvar?
  • Hvaða breytingar hafa verið lagðar til og hverju gætu þær skilað?

06SamfélagHugmynd í þróun

Hvað gerist þegar þjóðin eldist?

Lýðfræði, heilbrigðiskerfið og fjármögnun þjónustu

Þjóðin er að eldast, hér eins og annars staðar. Það breytir því hverjir vinna, hverjir þurfa þjónustu og hvernig hún er fjármögnuð. Við viljum sýna breytinguna á mannlegum kvarða, ekki bara í töflum.

Það sem við viljum vita

  • Hvernig breytist aldurssamsetning þjóðarinnar samkvæmt mannfjöldaspám?
  • Hvað þýðir það fyrir heilbrigðis- og velferðarþjónustu?
  • Hver á að vinna störfin og hver greiðir fyrir þjónustuna?

07UmhverfiHugmynd í þróun

Hvað kostar hreinna haf?

Fráveitumál, nýjar kröfur og áhrif þeirra

Það sem fer niður um niðurfallið endar einhvers staðar. Kröfur um hreinsun skólps eru að breytast og kostnaðurinn lendir á sveitarfélögum og íbúum. Við viljum fylgja lögninni alla leið út í sjó.

Það sem við viljum vita

  • Hvert fer skólpið í dag?
  • Hvaða kröfur eru framundan og hvað þýða þær fyrir sveitarfélög?
  • Hver greiðir — og hvað fæst fyrir peninginn?

08MatvæliHugmynd í þróun

Getur Ísland brauðfætt sig?

Matvælaöryggi og innflutningsháð samfélag

Ísland framleiðir mikinn mat en flytur líka mikið inn — bæði matvæli og aðföngin sem þarf til að framleiða þau. Við viljum kortleggja leiðina frá höfn að diski og sýna hvar keðjan er viðkvæmust.

Það sem við viljum vita

  • Hvað af matnum okkar er framleitt hér og hvað er flutt inn?
  • Hverju er innlenda framleiðslan sjálf háð — fóðri, áburði, eldsneyti?
  • Hvað myndi gerast ef flutningar til landsins röskuðust?

09VinnumarkaðurHugmynd í þróun

Hvaða störf mun gervigreind breyta?

Framtíð íslensks vinnumarkaðar

Spár um áhrif gervigreindar á störf eru margar og ber illa saman. Við viljum skoða hvað liggur að baki þeim, hvernig íslenskur vinnumarkaður er samsettur og hvar breytingarnar gætu orðið fyrst.

Það sem við viljum vita

  • Hvaða verkefni getur gervigreind leyst í dag — og hver ekki?
  • Hvaða greinar á Íslandi gætu breyst mest?
  • Hvað segja ólíkar spár og hversu vel hafa fyrri spár staðist?

Í undirbúningi

Framtíðin er í sjónmáli.